StedenTripper werkt samen met Reisgids van de Consumentenbond. Iedere maand verschijnt er een artikel, dat eerder in dit magazine is gepubliceerd, exclusief op StedenTripper.com. Zo maak je kennis met hun praktische tests en uitgebreide reisartikelen.
Het hart van Dresden bestaat uit de Altstadt en de Neustadt. Historische monumenten in het oude stadsdeel en nieuwbouw in het andere, denk je. Maar zo eenvoudig ligt het niet. Wat er oud uitziet, is soms splinternieuw. Het maakt de stad, die zichzelf na de Tweede Wereldoorlog opnieuw moest uitvinden, uitermate fascinerend.
Sinds de benoeming tot hoofdstad van Saksen in 1485 is Dresden maar liefst vijf keer verwoest. In 2002 nog teisterde de overstroomde Elbe het centrum en veroorzaakte voor miljoenen euro’s schade aan belangrijke kunstcollecties en de staatsopera. Maar geen enkele gebeurtenis in de geschiedenis van Dresden was zo destructief als de drie opeenvolgende bombardementen door de geallieerden in februari 1945. Het centrum van de stad werd toen bijna volledig platgegooid en er vielen circa 25.000 doden.
Bijna 70 jaar van puinruimen en opbouwen later stap je niet alleen in het Dresden van de 21e eeuw – met onder andere hypermoderne winkels en trams – maar lijkt het ook of de tijd heeft stilgestaan. De ‘pronkstad’ die Dresden in de 18e eeuw onder het bewind van koning Augustus de Sterke was, is weer springlevend. Daarnaast zijn al te grijze gebouwen uit het nabije DDR-verleden opgefrist met nieuwe kleuraccenten.
Het centrum ligt aan beide zijden van de Elbe, net daar waar de rivier een diepe lus in het landschap maakt: de Altstadt aan de zuidoever met de prachtige staatsopera, en de Neustadt ertegenover. In 2013 vierde de stad met een uitgebreid programma de 200e verjaardag van componist Richard Wagner. Hij woonde 19 jaar in Dresden en behaalde in de Semperoper zijn eerste successen. Een mooie gelegenheid om de stad te bezoeken.
De Semperoper in Dresden
Grandeur in de Altstadt
Zodra we Dresdens Hauptbahnhof uitlopen, herkennen we de DDR-Plattenbau in de autovrije Prager Strasse: een brede straat met aan weerszijden strakke, modernistische, hoekige bebouwing. Het is net als voor de oorlog weer een geliefde winkelstraat; de Rotterdamse Lijnbaan diende als inspiratie bij de wederopbouw. Het lijkt wel of het UFA Kristallpalast, een bioscoop gebouwd na de val van de muur, met de andere rechtlijnige gebouwen wil spotten: de glazen pui helt vervaarlijk scheef achterover. In een hypermoderne tram over de Wallstrasse zoevend, springt het al even vierkante, maar fonkelnieuwe winkelcentrum Altmarkt Galerie in het oog met een aanbod van Apple Store tot Zara. Aan de overkant, verscholen achter een rij bomen, staan de woonblokken uit de DDR-tijd.
Het Kristallpalast, foto via Wikimedia Commons
Slechts een paar honderd meter verderop wandel je van het ene prachtige, barok- en neorenaissancemonument naar het andere. Zoals het Residenzschloss met schatkamers vol goud, edelstenen, barnsteen en staatsieportretten, en de door Italianen gebouwde katholieke Hofkirche. Rechtsaf kom je over de Brühlsche Terrasse, de wandelpromenade langs de Elbe op de vroegere vestingwal, langs een reeks statige gebouwen met het Albertinum, museum voor moderne kunst, als hekkensluiter. Pal tegenover het residentieslot liggen de beroemde staatsopera Semperoper en het laatbarokke paleiscomplex Zwinger, dat Versailles naar de kroon moest steken en onder andere een historische porseleincollectie huisvest.
Paleiscomplex Zwinger
In oude luister herbouwd
Meer nog dan de architectuur, rijkelijk versierd met ornamenten en beelden, wekt de jarenlange nauwgezette renovatie ontzag. Alles wat hier uit de 18e en 19e eeuw staat, was immers door het oorlogsbombardement ernstig beschadigd of volledig verwoest. Slechts een enkel detail getuigt van een moderne hand. Zo paste architect Wolfgang Hänsch de zaal in de Semperoper aan om een breder podium te creëren, nodig voor moderne toneeltechnieken, en kreeg de binnenplaats van het oude Residenzschloss een hypermoderne glazen overkapping. Dit jaar is eindelijk de renovatie van de buitenkant van het slot klaar, waar sinds 1960 aan wordt gewerkt.
Ook op de Neumarkt wordt de laatste hand gelegd aan het herstel. Het plein is omgeven door pastelkleurige barokarchitectuur. In het midden pronkt als vanouds het trotse symbool van Dresden: de Frauenkirche. Even voelen we ons drie eeuwen terug in de tijd. Alleen de kleding van de drommen bezoekers die neerstrijken op de terrassen, doet je beseffen dat je in de 21e eeuw bent. Toch zijn de huizen nieuw en de kerk is in oude luister hersteld.
De herstelde Frauenkirche op de Neumarkt
Na jarenlang een vlakte vol puin te zijn geweest – het DDR-regime vond dat de ingestorte Frauenkirche een oorlogsmonument moest blijven – werd pas in 1991, na de val van de muur, besloten de kerk te herstellen. Hierbij zijn zoveel mogelijk originele stenen uit het puin gebruikt. De zwarte delen in de buitenmuur zijn daar de stille getuigen van. Die kleur is het gevolg van een natuurlijk proces: het ijzer in de zandsteen oxideert bij contact met zuurstof. Het is een kwestie van tijd of de lichte Frauenkirche zal net zulke donkere plekken vertonen als de andere historische gebouwen in het centrum.
De nieuwe koningsstad
Vanaf de Brühlsche Terrasse oogt de overkant van de Elbe in eerste instantie niet aanlokkelijk. Maar laat je niet misleiden door de paar DDR-blokken die verrezen op de door het bombardement geslagen gaten: daarachter schuilt een karaktervol stadsdeel.
Eerst blinkt het vergulde standbeeld van koning Augustus de Sterke, de Goldene Reiter uit 1734, je op de Augustusbrücke tegemoet. Daarna strekt de autovrije winkelboulevard Hauptstrasse zich uit, met aan de ene kant kleurrijk opgeknapte DDR-appartementen en aan de andere kant gerenoveerde barokke herenhuizen.
De Goldene Reiter, Augustus de Sterke
Een mooi plantsoen met rijen platanen en bankjes in het midden verbindt de twee tijdperken. In de herenhuizen leiden enkele smalle arcaden naar verstilde binnentuinen met terrasjes en kunstzinnige winkeltjes. Zo ontdekken we er de jonge kunstenaar Janett Noack, die porselein beschildert met een gedurfd en toch eeuwenoud thema: Kunst & Eros.
Wandel ook langs de Dreikönigskirche het opgeknapte Barockviertel in, tussen de Königstrasse en de Hauptstrasse. Hier ervaar je de statige sfeer die Augustus de Sterke voor ogen had toen hij de wijk na een fikse brand in de 18e eeuw liet herbouwen als ‘Neuen Königlichen Stadt’. De eigentijdse boetieks, galeries en restaurants dragen bij aan het voorname karakter van deze buurt.
Trendy en artistiek
Verderop, ten noorden van verkeersknooppunt Albertplatz, buiten het bereik van de bommen uit de oorlog, staat nog de oorspronkelijke bouw uit de 19e eeuw. Het is een wijk die destijds bestemd was voor arbeiders en de lagere middenklasse. Met smalle straten, zeker in vergelijking met de voor marcherende parades zo breed uitgemeten Wilsdruffer Strasse in de Altstadt. Al in de nadagen van de DDR ontstond hier een alternatieve cultuur van kunstenaars, muzikanten en volgens het bewind ‘lastige’ burgers.
De mooiste creatie van die alternatieve en nog altijd levendige scene is de Kunsthofpassage aan de Alaunstrasse, enkele via nauwe doorgangen en binnenplaatsen met elkaar verbonden panden. De voormalige werkplaatsen en fabriekjes zijn sinds 1999 het domein van hippe winkeltjes, ateliers en cafeetjes. Bijzonder zijn de tot moderne kunstwerken omgetoverde gevels van de panden. Zoals het ‘Hof des Wassers’, een curieuze installatie van buizen en trechters die bij regen muziek lijkt te maken.
De Dresdner Kunsthofpassage, foto door Serge Bystro
Aan deze kant van de Elbe heeft Dresden een gloednieuw museum dat je beslist niet mag overslaan: het Militär Historisches Museum aan de Olbrichtplatz. Een gigantische, transparante staalconstructie steekt als een pijlpunt in het voormalige, neoclassicistische arsenaal. Het is architect Daniel Libeskind’s moderne verwijzing naar het destructieve bombardement in de Tweede Wereldoorlog. Binnen staat in de weergave van 800 jaar Duitse militaire geschiedenis de mens centraal. Loop maar eens de donkere, met vilt beklede kubus getiteld ‘Leiden’ op de eerste etage in. Dat mensen lijden in oorlogen is, oneindig bitter, oud nieuws. Maar de manier waarop deze boodschap hier wordt overgedragen – via luikjes die je, huiverend en nieuwsgierig tegelijk, zelf naar beneden moet trekken om te zien wat er wordt tentoongesteld – is overrompelend.
Gemütlich
Wat zijn de Dresdenaren hoffelijk en gastvrij! Dat maakt uit eten gaan tot een waar feest. In de Altstadt is de Weisse Gasse en directe omgeving een favoriete plek onder de stadsbewoners. De restaurants variëren van Restaurant Trödelkaffee, met een überkitsch huiskamerdecor en klassiek Duitse stamppotten, tot de internationale keuken.
In de Neustadt bieden de Königstrasse en het Barockviertel culinaire hotspots, zoals Restaurant Carrousel waar chefkok Dirk Schröer de scepter zwaait. Maar ook Red Rooster, waar je na een degelijke maaltijd lamskoteletten met ‘Rosmarinkartoffeln’ tot diep in de nacht naar live jazz en bluesmuziek kunt luisteren.
Overnachten
Aparthotel Altes Dresden is een modern onderkomen in een in oude luister herbouwd pand tegenover de Frauenkirche. Er zijn 15 studio’s en tweekamerappartementen, alle met keuken, en een ontbijtgelegenheid. Overnachten kan vanaf €85, zonder ontbijt. Ook bij Aparthotel Am Zwinger, dat net als Altes Dresden gevestigd is in een historisch gebouw in de Altstadt, is het ontbijt exclusief. Hier betaal je 70 euro voor een overnachting in een van de 45 één- tot vierkamerappartementen, die uitblinken in moderne inrichting.
The Westin Bellevue Dresden is een hotel waar je je vanwege de parkachtige tuin, het zwembad, wellnesscentrum, restaurant en de 340 verzorgde kamers heel chique zult voelen. Prijs per nacht vanaf €114. Hotel Martha Dresden is een prettig, kleinschalig hotel (50 kamers) met klassieke uitstraling en een restaurant met Saksische specialiteiten. Overnachten doe je hier vanaf €113. Beide hotels liggen in de Neustadt.
Dit artikel verscheen eerder in de Reisgids van de Consumentenbond. Wil je verder kennismaken met dit inspirerende magazine? Bestel dan een los nummer van Reisgids, of neem een abonnement.
